Khi một người dừng học, họ không đứng yên – họ đang tụt lại.
Chỉ là bạn chưa gặp đúng người…
để khiến bạn nhận ra trần năng lực thực sự của mình đang ở đâu.
“Cô ơi, em có một trial lesson hôm qua. Học viên này level cao quá, em mới thấy mình thiếu sót nhiều lắm. Cũng may mà bạn ấy không book tiếp cô ạ.”
Mình đọc câu này của một giáo viên trẻ nhắn cho mình, cá nhân mình không thấy đó là “may mắn”, mà là một sự thật rất rõ của các giáo viên đang có lớp: khoảnh khắc mà cảm giác “mình đang ổn” bắt đầu rạn ra.
Kiểu trạng thái này cực kì phổ biến đối với các bạn giáo viên đang dạy: bạn có lớp, có học viên, dạy cũng được, và dần dần tin rằng mình ổn rồi.
Nhưng cái “ổn” đó có thực sự ổn không?
Hôm qua, mình đã trả lời một giáo viên tìm đến mình trong tâm trạng như vậy. Mình hỏi em ấy:
“Vì sâu bên trong em tự biết và cảm thấy rõ mình thiếu một cái gì đó, nên em mới tìm đến khoá huấn luyện của cô, đúng không? Nếu em thực sự đủ rồi thì em sẽ không hỏi cô về khoá huấn luyện này đâu. Cái mà em và rất nhiều các bạn dạy “ổn ổn” hiện nay đang thiếu, đó chính là tư duy hệ thống”.
Và mình nói với một em giáo viên trẻ khác:
“Các em không phải là không có kiến thức, nhưng vấn đề là: đó toàn là những mẩu kiến thức rời rạc, lẻ tẻ, và không có cách nào gom nhóm chúng lại thành hệ thống, thành khung nguyên lí, thành quy luật bài bản để có thể làm chủ và xử lí được tất cả mọi vấn đề một cách toàn cảnh, nên mãi mãi vẫn cứ mông lung và phụ thuộc vào một cái gì đó bên ngoài, hoặc phụ thuộc người khác, hoặc lệ thuộc công cụ”.
Có thể bạn sẽ thấy mình đâu đó trong đây.
Một cơ chế tự trấn an rất quen thuộc của các giáo viên là: “Mình vẫn có học viên mà”, “Mình vẫn dạy được mà”, “Mình cũng tự soạn bài được”…
Nghe thì cũng hợp lí. Nhưng nếu nhìn kĩ, đây chính là lớp vỏ khiến bạn đứng yên rất lâu mà không hề nhận ra.
Cái nguy hiểm nhất là gì? Là dạy chưa tốt… nhưng lại nghĩ mình ổn.
Bạn đang dạy ở một level mà… chưa bị thử thách đủ, nên cứ nghĩ mình ổn, cho đến khi gặp đúng học viên khiến bạn lộ ra.
Đó có thể là một câu hỏi sâu hơn, một tình huống bạn không kiểm soát hay lường trước được, một học viên trí thức khiến bạn không thể trả lời “cho qua chuyện”.
Chỉ đến lúc đó, bạn mới nhận ra: thì ra mình thiếu một cái nền để đứng.
Nhiều giáo viên không nhận ra điều này, vì họ vẫn dạy được. Nhưng tại sao “dạy được” mà bên trong bạn lại luôn có một cảm giác rất khó gọi tên như thế này:
Nếu gặp một học viên giỏi hơn, khó hơn… mình có trụ được không?
Nếu không còn tài liệu, không còn gợi ý… mình có dạy tiếp được không?
Nếu muốn nâng giá… mình có đủ “đẳng cấp” để xứng đáng không?
Đây là những câu hỏi mà rất ít người dám nói hẳn ra, nhưng gần như ai cũng từng nghĩ đến.
Và thay vì đối diện, nhiều người chọn cách an toàn hơn: dạy level thấp cho chắc, bám tài liệu cho đỡ sai, dùng công cụ AI để “lấp chỗ trống”…
Nhưng cho dù làm cách nào đi nữa, cảm giác mơ hồ không chắc chắn vẫn cứ âm ỉ ở đấy, cho đến khi bạn gặp đúng tình huống buộc bạn phải nhìn thẳng vào nó.
Ở các trường, giáo viên mỗi năm đều phải có kì tập huấn để cập nhật kiến thức và nâng chuẩn tư duy, bởi nghề này không cho phép bạn đứng yên một chỗ.
Vì sao có những người dạy 2 năm, 3 năm… nhưng vẫn ở cùng một level, không tiến? Vì họ đang thiếu một thứ quan trọng hơn cả kinh nghiệm. Đó là một hệ tư duy để nhìn ra ngôn ngữ vận hành như thế nào, một cách để kết nối những gì mình biết thành một hệ thống, và một cái nền đủ chắc để không phải dạy trong trạng thái đoán mơ hồ lửng lơ nữa.
Những người đến với mình và tham gia khoá huấn luyện chuyên sâu, phần lớn đều từng ở đúng trạng thái này. Dạy được, có học viên, nhưng không thật sự chắc mình đang làm gì. Nhưng khi họ bắt đầu nhìn lại ngôn ngữ từ góc độ hệ thống, mọi thứ thay đổi rất nhanh. Số lần các bạn giáo viên này đến hỏi mình “dạy gì tiếp theo”, né những câu hỏi khó, phụ thuộc vào tài liệu hay người khác.v.v… dần giảm hẳn. Đương nhiên rồi, vì lúc này các bạn ấy đã hiểu được rõ ràng bản thân đang cầm lái.
Có thể bạn đọc đến đây và thấy hơi “cấn”, đó là vì bạn vừa chạm vào một điều bạn đã biết từ lâu mà chưa gọi tên được.
Cái mà bạn đang cần bây giờ không phải là nhồi thêm nhiều kiến thức nữa, mà là cần một cách nhìn lại toàn bộ những gì bạn đang dạy.
Còn nếu bạn thấy mình đã đủ rồi, thì cứ tiếp tục.
Nhưng hãy nhớ một điều:
Khi một người dừng học, họ không đứng yên – họ đang tụt lại.
Chỉ là bạn chưa gặp đúng người…
để khiến bạn nhận ra trần năng lực thực sự của mình đang ở đâu.
Ms. Hồng Diễm
Founder – Tiếng Việt Sống
Giúp giáo viên từ chỗ mông lung đến dạy có hệ thống