Tôi không chỉ dạy tiếng Việt. Tôi dạy cách nhìn.

Câu chuyện

Có một thời gian, tôi từng nghĩ mình chỉ đang dạy tiếng Việt…

…cho đến khi một học viên người nước ngoài hỏi tôi: “Tại sao tôi phải gọi cô ấy là chị? Tôi là tôi. Cô ấy là cô ấy.”

Anh nói tiếng Việt khá tốt, vậy mà hệ thống xưng hô của ngôn ngữ này vẫn làm anh khó chịu. Với anh, “tôi” và “bạn” là đủ. Còn tiếng Việt thì không. Muốn nói một câu rất đơn giản, trước hết phải biết người đối diện là ai trong mối quan hệ với mình: anh, chị, cô, chú, em…

Tôi bắt đầu nhìn lại. Hóa ra phía sau một từ xưng hô không chỉ là từ vựng, mà là hệ thống cách người Việt xác định vị trí của mình trong một mối quan hệ.

Và từ đó, tôi bắt đầu quan tâm đến một câu hỏi khác: “Tại sao người Việt lại nói như vậy trong tình huống này?”

Từ dạy tiếng Việt đến đào tạo người dạy

Sau nhiều năm đứng lớp, tôi nhận ra một vấn đề khá phổ biến: nhiều giáo viên có rất nhiều tài liệu trong tay mà khi đứng lớp thực tế vẫn không biết nên dạy gì.

Có giáo viên thuộc rất nhiều phương pháp, nhưng khi học viên hỏi “Tại sao người Việt lại nói thế này?” thì không biết bắt đầu giải thích từ đâu. Có người dùng giáo trình rất thành thạo, nhưng đến lúc gặp một học viên khác trình độ, khác mục tiêu, khác nhu cầu thì lại không biết phải thay đổi bài học thế nào.

Vấn đề đôi khi không nằm ở chỗ thiếu thêm một giáo trình hay một bộ tài liệu, mà gốc vấn đề nằm ở cách người giáo viên nhìn tiếng Việt, nhìn người học và nhìn chính lớp học của mình.

Đó là lí do tôi chuyển dần từ việc chỉ dạy người học sang đào tạo người dạy.