Đó là nguyên văn một bài viết ẩn danh đăng trên một nhóm Dạy tiếng Việt cho người nước ngoài cách đây không lâu.
Đọc xong, nhiều người sẽ khó chịu, nhưng nếu bình tĩnh một chút, bạn sẽ thấy: họ đang nói đúng về một phần rất thật của thị trường hiện tại.
Và có một điều không thể phủ nhận là: Có những lớp học trông rất “ổn”, nhưng thực chất học viên không học được gì hết.
Điều người viết đang “thực sự nói” (đằng sau câu chữ):
Họ không chỉ đang phàn nàn, mà còn đang nói một điều rất rõ: “Tôi không phân biệt được đâu là giáo viên thực sự, đâu là người chỉ biết tiếng Việt.”
Điều khiến họ bức xúc không phải là người Việt hay tiếng Việt, mà là chất lượng giảng dạy không có chuẩn.
Và đây là chỗ mình muốn bạn dừng lại 2 giây: Bạn có chắc học viên của mình không từng nghĩ như vậy?
Những gì họ mô tả… có đúng không?
Rất tiếc là đúng, và lại khá phổ biến ở phân khúc thấp.
Những điều họ nói: “Chỉ cần biết tiếng Việt là đi dạy”, “Không đào tạo, không phương pháp”, “Đứng nói chuyện, nhận tiền”… không phải là hiếm, mà là nói lên thẳng thắn về thực trạng hiện nay. Những bài quảng cáo kiểu “dạy tiếng Việt học phí siêu giảm giá, 99k/buổi, 60k/buổi, inbox ngay…” có đầy.
Nhưng có phải là toàn bộ thị trường không?
Không. Chúng ta cần nhìn rõ 2 tầng như thế này nhé:
– Tầng 1 chiếm số đông, dễ tiếp cận: giáo viên tự phát, dạy theo cảm tính, bám sách hoặc chỉ nói chuyện phiếm cho hết giờ, lấy giá rẻ – học viên dễ tính. Đây là nơi người viết đã gặp.
– Tầng 2 ít hơn nhưng tồn tại rõ ràng: người dạy có phương pháp, có hệ thống, dạy theo mục tiêu giao tiếp, học viên chất lượng cao hơn. Nhóm này ít bị “phơi” ra ngoài nên người học khó tiếp cận ngay.
Cái đau thật sự là gì?
Câu đau nhất trong bài là: “Just a textbook and Wi-Fi. That’s it.”
Nó không chỉ là một lời chê bai, nó là một lời kết luận thẳng thắn: Nghề này chưa được nhìn như một nghề có tiêu chuẩn.
Đây mới là gốc rễ: Không có chuẩn nghề rõ ràng, không có phân tầng rõ rệt, người mới vào nghề không biết học từ đâu, dẫn đến tình trạng hỗn loạn bát nháo, ai cũng có thể dạy và người học phải tự “cầu may” để gặp được đúng giáo viên chất lượng.
Vì sao họ cảm thấy “giống lừa đảo”?
Dĩ nhiên không phải vì ai đó cố lừa, mà vì giá trị học viên nhận được không tương xứng với kì vọng. Họ trả tiền, họ mong muốn được học, nhưng nhận lại là những gì? Người dạy nói chuyện phiếm cả buổi, sửa vài câu lặt vặt, nên cảm giác họ “bị hẫng” cũng là điều dễ hiểu thôi.
Câu này hơi động chạm, nhưng mà nó thật: Nhiều giáo viên không hề có ý xấu, nhưng vẫn đang tạo ra trải nghiệm như vậy hàng ngày.
Nếu mình nhìn sâu hơn thì người viết này không sai, nhưng họ cũng đang đứng từ góc nhìn “người học đã gặp sai người dạy”. Vấn đề ở đây không xoáy vào việc nghề dạy tiếng Việt không có giá trị, mà là chưa có đủ nhiều người đang làm nghề một cách đúng nghĩa.
Đây chính là chỗ nhiều người dạy sẽ né tránh câu trả lời: Bạn có chắc mình đang thuộc nhóm “làm nghề đúng nghĩa” hay không?
Góc nhìn dành cho giáo viên
Bài này thực ra là một tín hiệu rất rõ: Thị trường đang bắt đầu “lọc”. Học viên dễ tính vẫn học kiểu cũ, nhưng học viên có tiêu chuẩn sẽ rời đi rất nhanh nếu thấy không ổn. Và khi họ rời đi, họ không nói nhiều, nhưng họ sẽ không quay lại nữa, và tất nhiên họ sẽ không giới thiệu bạn cho bất kì ai, không hề!
Bài viết này không phải là đả kích nghề dạy tiếng Việt. Mình thì nhìn thấy rất rõ đây là một lời cảnh báo: Nếu bạn chỉ dạy bằng những gì mình “có bằng bản năng trong đầu”, không có phương pháp, không có hệ thống, thì sớm hay muộn người học cũng sẽ nhận ra. Nhưng điều đáng sợ nhất là bạn sẽ không biết vì sao họ rời đi cả.
Nhìn theo hướng tích cực thì đây là chỗ mọi thứ thay đổi
Đây không phải là tin xấu, mà là một cơ hội. Khi thị trường còn lẫn lộn vàng thau thì người làm nghề tử tế sẽ nổi lên rất rõ.
Nhưng “tử tế” thôi là chưa đủ. Bạn cần một cách dạy có hệ thống để biết mình đang dạy cái gì, biết học viên sẽ đi đến đâu, mà quan trọng nhất là biết chắc họ sẽ tiến bộ.
Thực sự đây chính là lỗ hổng lớn nhất mà mình thấy ở hầu hết giáo viên khi đến với mình và tham gia khoá đào tạo. Các bạn giáo viên ấy thừa cố gắng, nhưng lại rất thiếu một bản đồ nghề nghiệp để biết mình đang đi đúng hay sai.
Ai đọc đến đây mà bắt đầu thấy hơi “cấn”, hơi không chắc chắn về cách mình đang dạy, hoặc lần đầu tiên tự hỏi “Học viên của mình có thực sự tiến bộ không?”, thì đó không phải là dấu hiệu xấu đâu. Đó là lúc bạn bắt đầu muốn bước ra khỏi kiểu dạy “cầu may” đấy.
Còn nếu bạn đọc mà vẫn thấy hoàn toàn ổn với cách dạy đưa đến kết quả như bài viết nói, thì có thể bạn chưa nhìn đủ sâu và cũng chưa đủ đau để thấy được sự thật toàn cảnh.
Những người đi xa trong nghề này đều có một điểm chung: Họ không dạy bằng cảm giác. Họ dạy có tư duy rành mạch, theo một hệ thống rõ ràng.
THỊ TRƯỜNG NGHỀ NÀY ĐANG BẮT ĐẦU LỌC. ĐÓ LÀ XU HƯỚNG TẤT YẾU.
Ms. Hồng Diễm
Founder – Tiếng Việt Sống
Giúp giáo viên từ chỗ mông lung đến dạy có hệ thống