Hôm nay mình chấm và sửa giáo án cho các bạn giáo viên trong khóa huấn luyện.
Ngoài một số lỗi về nội dung, mình nhắc các bạn ấy rất kĩ về phần trình bày. Có những lỗi nhìn qua thấy bé tí: lỗi font 1-2 chữ, font chữ viết tay ở slide khó đọc hoặc màu sắc chưa tối ưu…, nhưng mình lại dừng lại ở những chi tiết nhỏ ấy.
Vì đây không phải một bài thuyết trình thông thường mà là slide dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, nên mình nói với các bạn ấy font và lỗi trình bày là những thứ cần sửa nghiêm túc. Đừng nghĩ font chữ chỉ là chuyện thẩm mĩ hay sở thích cá nhân: “Em thích font này”, “Em thích kiểu chữ kia”, mà phải nhìn nó từ phía người học.
Người Việt mình nhìn một kiểu chữ dạng viết tay, bay bổng… dù hơi khó đọc thì vẫn có thể đoán được vì đã quen với mặt chữ, với tiếng Việt, với ngữ cảnh rồi, còn đây là một người nước ngoài hoàn toàn bỡ ngỡ, còn đang phải toát mồ hôi với bao nhiêu từ mới, dấu, cấu trúc câu, trật tự từ, cách phát âm… đã mệt rồi, đừng bắt họ phải ngồi giải mã thêm một lớp chữ của giáo viên xem đây là chữ gì nữa. Nhất là khi chính những con chữ ấy đang là nội dung mà họ học.
Một lỗi hiển thị, một font khó đọc, một dấu tiếng Việt bị lỗi… đều có thể trở thành thêm một chướng ngại trong quá trình tiếp nhận của học viên cả đấy.
Thế nên mỗi lần thiết kế slide, mình luôn tự hỏi: Nếu mình là học viên, mình có đọc được ngay không? Có hiểu đúng không? Có chỗ nào khiến mình phải mất thêm công sức để đoán xem giáo viên đang viết cái gì không?
Có những thứ mình làm rất kĩ, rất chỉn chu nhưng chẳng ai nói gì, cũng chẳng có ai ngồi đến cuối buổi học bảo: “Cô ơi, hôm nay cô dùng font rất dễ đọc, em cảm ơn cô”, nhưng người học sẽ cảm nhận được tất cả những thứ không lời đó.
Từng chút một: font không lỗi, dấu câu đúng, câu hỏi và câu trả lời khớp nhau, slide rõ ràng, không rối rắm, không có chi tiết thừa, ví dụ không kiểu đánh đố dễ gây hiểu nhầm, thông tin trên các slide nhất quán.v.v…, tất cả những cái “chẳng có gì to tát” ấy cộng lại sẽ tạo thành một cảm giác rất rõ ràng: người giáo viên này làm việc cẩn thận, có trách nhiệm, thực sự nghĩ cho người học.
Mình cũng luôn nói với các bạn giáo viên mình đào tạo từ trước đến giờ một điều thống nhất:
“Không ai nhìn thấy quá trình bạn ngồi thêm 15 phút để rà lại một slide, không ai biết bạn đã sửa một dấu câu bao nhiêu lần, cũng chẳng ai khen bạn vì đã kiểm tra kĩ đến mức không để sót một lỗi font đâu, nhưng điều đó không có nghĩa là những việc ấy không có giá trị. Ngược lại, tác phong chuyên nghiệp thường được tạo nên từ chính những việc rất nhỏ mà chẳng ai nhắc mình phải làm”.
Chuyên nghiệp không nhất thiết phải là những thứ thật cao siêu, đao to búa lớn, hay biết sử dụng công nghệ nhoay nhoáy thành thạo. Với mình thì chuyên nghiệp là một tiêu chuẩn rất cụ thể, bắt đầu từ việc nhỏ nhất trở đi khi rà soát lại: Trước khi đưa một thứ cho học viên, mình có chịu khó nhìn lại nó bằng mắt của người học hay chưa?
Đấy là lí do vì sao khi đào tạo giáo viên, mình không chỉ quan tâm các bạn biết thêm phương pháp hay hoạt động gì, mà mình muốn các bạn dần hình thành được một tiêu chuẩn làm nghề của chính mình: biết tự nhìn, tự phát hiện, tự sửa những điều người khác có thể chẳng bao giờ chỉ ra.
Bởi vì những lỗi nhỏ nhặt không ai phê bình, cũng như những điều nhỏ chẳng ai khen, khi cộng lại hết thì chính nó sẽ trở thành chất lượng của một người làm nghề.
CÁCH MÌNH LÀM MỘT VIỆC, CHÍNH LÀ CÁCH MÌNH LÀM MỌI VIỆC.
Hồng Diễm
Từ dạy ngôn ngữ đến hiểu con người
Đọc thêm: Dạy gì khi bí ý tưởng? · Trước khi trở thành giáo viên tiếng Việt, bạn cần học cách nhìn · Cách dạy từ vựng tiếng Việt cho người nước ngoài để học viên nhớ lâu và dùng được